Middernacht met Goldberg

Het verhaal gaat dat ene Hermann Carl, Rijksgraaf van Keyserlingk, met zijn gezondheid kwakkelde en daarbij leed aan slapeloosheid. Deze graaf had een jonge huismusicus in dienst, genaamd Johann Gottlieb Goldberg. Toen Bach een keer op bezoek kwam, opperde Carl ‘dat hij graag een paar klavierstukken voor zijn Goldberg zou willen hebben die zo mild en opgewekt van karakter zouden zijn dat hij er een beetje vrolijker van zou worden tijdens zijn slapeloze nachten’. Bach toog aan het werk met als resultaat de zeer virtuoze Goldberg-variaties.

Of deze anekdote klopt, weet niemand. Toch vormt die de aanleiding voor dit kaarslichtconcert tegen middernacht. De voortreffelijke Nederlandse pianist Hannes Minnaar vertolkt daarbij de beroemde cyclus.

Het werk begint en eindigt met een betoverend mooie Aria. Niet het Aria-thema zelf maar de dalende baslijn vormt de basis van de dertig contrasterende variaties. Verbluffend is de overkoepelende architectuur van de variaties.

Halverwege onderbreekt Minnaar de cyclus met de vertolking van Daan Mannekes ‘Gedanken zu Bach: Ach wie flüchtig, ach wie nichtig’, als intermezzo. Het werk bestaat uit zes korte deeltjes die Manneke tijdens de coronapandemie speciaal voor dit doel schreef en opdroeg aan de pianist. Centraal daarin staat het vrijwel gelijknamige Duitse kerklied uit 1652 van dichter-componist Michael Franck.

De laatste Goldberg-variatie kent ook een verwijzing, in dit geval naar een populair Duits liedje ‘Ik ben zo lang niet bij jou geweest’. Dat is Bach op zijn geestigst, want daarna volgt inderdaad de Aria waarmee het allemaal begon.

Daarna lekker slapen.